Stare Miasto

W początkach historycznych dziejów Krakowa dzisiejsze Stare Miasto miało niejednorodny charakter. Jego część skupiona wokół kościoła św. Andrzeja, Okół, stanowiła podgrodzie dla grodu na wzgórzu wawelskim. Ten ośrodek osadniczy otoczony był umocnieniami - zamykały one Okół w obrębie dzisiejszej południowej części Starego Miasta, na północy sięgając nieco za obecną ul. Poselską. Poza ramami Okołu porozrzucane były luźne skupiska osadnicze, bez charakteru obronnego, z których najważniejszym początkowo była osada targowa pod wałami Okołu skupiona wokół dzisiejszego pl. Dominikańskiego i pl. Wszystkich Świętych, która stopniowo nabierała charakteru miejskiej. Zręby pod dzisiejszy kształt miasta położył w 1257 r. Bolesław Wstydliwy - lokacja znacznie rozszerzyła obszar Krakowa (nie sięgając jednak jeszcze dzisiejszych Plant), a jego centrum znalazło się na północ od ówczesnej osady targowej, przy kościele mariackim, którego budowę rozpoczęto kilkadziesiąt lat wcześniej. Obszar miasta dość szybko poszerzono - przy budowie murów obronnych w końcu XIII w., w XIV w. zaś włączono też do niego Okół. Stołeczne miasto, prężnie się rozwijające, do istniejących już wcześniej kościołów dobudowywało nowe. W szczególności przybywało kościołów zakonnych - każdy liczący się w kraju zakon pragnął mieć swoją placówkę również w stolicy, wiele podkrakowskich zgromadzeń pragnęło mieć schronienie w ramach murów miejskich na wypadek zagrożenia... Liczba kościołów była tak ogromna, że rada miejska w XVII w. wręcz protestowała przeciw budowie następnych. W początku XVIII w. na niewielkim przecież terenie (tylko w obrębie murów miejskich) istniało ponad 30 kościołów (średnio 1 kościół na mniej więcej 2 hektary, czyli 0,02 km²)! Z tego też powodu na przełomie XVIII i XIX w. część z nich skasowano - wobec nadmiaru świątyń nie starczyło funduszy na ich utrzymanie i niezbędne remonty, ba, nie starczyło wiernych by ich odwiedzali, a niekiedy nawet zakonników. Akcję porządkową w tym zakresie rozpoczął prymas Poniatowski, kontynuowały ją władze austriackie oraz rada miejska. Ostatnia z tych świątyń, kościół św. Ducha, zburzona została w końcu XIX w. w atmosferze ogromnego skandalu, by pozyskać teren pod nowy teatr miejski.

Stare Miasto, widok od północnego zachodu, panorama Krakowa M. Meriana, 1619 r. (» http://www.krakow.pl/gospodarka/html/jubilee/)

2000-2010 Grzegorz Bednarczyk

Materiały z tej strony są objęte prawami autorskimi na » licencji Creative Commons - zajrzyj do » noty na temat praw autorskich.