Dragomirna

W 1602 r. Anastasie Crimca w swej posiadłości postawił małą cerkiew, obecnie pełniącą funkcję kaplicy cmentarnej. Parę lat później, gdy został metropolitą, ufundował tu (z pomocą kanclerza Luki Stroici) na brzegu jeziora monastyr wraz z nową cerkwią (1609).

Cerkiew pod wezwaniem Zesłania Ducha Świętego, szeroka na niecałe 10 m, a wysoka na ok. 42 m zdecydowanie wyróżnia się pośród wszystkich innych cerkwi bukowińskich - przede wszystkim dzięki wyjątkowej strzelistością swej sylwetki, przez co naturalnie przywodzi na myśl porównanie z okrętem. Wzniesiona na planie bardzo wydłużonego prostokąta - nie jest trójkonchowa, nie posiada apsyd bocznych. Co ciekawe, cerkiew jest zamknięta apsydą nie tylko od wschodu, ale też zamknięcie zachodnie jest półkoliste. Z zewnątrz całą cerkiew mniej więcej w połowie jej wysokości okrążą trzykrotnie spleciony sznur, symbol jedności ludu i wiary (w czasach bardziej nam współczesnych ten popularny motyw potraktowano jako symbol jedności Mołdawii, Wołoszczyzny i Siedmiogrodu). Wspaniale ozdobiona jest wieża monastyru spoczywająca na gwieździstej bazie, której dekoracje inspirowane są wzorami kaukaskimi (motywy kwiatowe i geometryczne) - jej odpowiednikiem w Mołdawii może być tylko wspaniała cerkiew trzech hierarchów w Jassach, gdzie polichromię bukowińskich cerkwi zastąpiła niezwykle bogata dekoracja kamieniarska.

Monumentalne wrażenie cerkiew wywiera też wewnątrz - gwieździste żebra sklepień (niespotykane gdzie indziej), rozety, heraldyczne tarcze, posadzka nieprzerwanie wznosząca się w stronę ołtarza (w siedmiu stopniach). Ten efekt świątynia zawdzięcza między innymi bardziej symbolicznemu oddzieleniu od siebie poszczególnych części cerkwi, niż w tradycyjnym budownictwie bukowińskim - przednawie praktycznie połączone jest z przedsionkiem (symbolicznie tylko zaznaczonym), a między między nawą i przednawiem znajduje się potrójny arkadowy prześwit. Pozłacany ikonostas, przeniesiony tu z monastyru Solca (pochodzący z 1613 r.), oddziela tylko apsydę ołtarzową.

Malowidła znajdują się tylko wewnątrz cerkwi - w nawie i apsydzie ołtarzowej. Ich czterej autorzy, znani nam tylko z imion, skoncentrowali się na stworzeniu jednolitego układu przedstawień obejmującego całą nawę, szczególnie jej sklepienie wraz z apsydą, wspaniale wykorzystującego światło słoneczne wpadające przez okienka wieży. W jej sklepieniu znajduje się piękne przedstawienie Chrystusa Pantokratora. Freski w pewnym stopniu odchodzą od wypracowanych wcześniej schematów - nie w doborze tematów, lecz w niektórych aspektach sposobu ich przedstawienia. Czerpią też z pewnością z dorobku sztuki miniaturzystów.

Potężne mury obronne otaczające monastyr, ułożone - jak wszędzie w Bukowinie - w czworobok, postawiono w latach 1627-1635 (z fundacji hospodara Mirona Baranovschi), mają 11 m wysokości. Zaopatrzone są oczywiście w cztery wieże narożne, blanki, silne przypory oraz dzwonnicę nad bramą wjazdową, ozdobioną pięknym herbem Mołdawii. W zabudowaniach klasztornych ciekawy jest też refektarz, którego sklepienie wspiera się na jednym ośmiokątnym filarze. Znajduje się tu też kaplica św. Mikołaja z 1635 r.

Małe muzeum klasztorne znajdujące się we wspomnianym refektarzu obejmuje przede wszystkim wspaniałe osiągnięcia miejscowej szkoły dla kaligrafów i miniaturzystów, założonej przez fundatora, która sam posiadał wielkie umiejętności w tym względzie, czego dowodem są rękopisy, które wyszły spod jego ręki. Poza tym w muzeum znajdują się m.in. krzyż z drzewa hebanowego (1542), XVI-wieczny ewangeliarz z okuciami, złote i srebrne hafty i wiele innych zabytków.

Na przycmentarnym monastyrze znajduje się pierwsza cerkiew ufundowana przez Anastasie Crimca, pod wezwaniem śś. Enocha, Eliasza i Jana Teologa. W jej wnętrzu ma się znajdować skromny grób fundatora (choć może też się znajdować pod płytą nagrobną w przednawiu cerkwi monastyru).

Historia monastyru obfitowała w dramatyczne momenty. W 1653 r. zdobyły go wojska kozackie Tymoszki Chmielnickiego, został wówczas obrabowany. W 1691 r. monastyr zajęły wojska polskie Jana III Sobieskiego. W 1758 r. z kolei splądrowali go Tatarzy. Monastyr nie znalazł się w granicach monarchii habsburskiej po aneksji Bukowiny, ale wojska austriackie stacjonowały tu w 1863 r. częściowo zniekształcając zabudowania monastyru.

cerkiew

monastyr

2000-2010 Grzegorz Bednarczyk

Materiały z tej strony są objęte prawami autorskimi na » licencji Creative Commons - zajrzyj do » noty na temat praw autorskich.