Humor

Monastyr Humor został zbudowany w 1530 r. z fundacji kanclerza Teodora Bubuiog, wspieranego przez hospodara Piotra Raresza (i z jego inicjatywy). Już wcześniej zresztą istniał tu monastyr, zbudowany na początku XV w. (za panowania hospodara Aleksandra Dobrego) - był on ważnym centrum kulturalnym, jednym z osiągnięć tutejszych miniaturzystów jest słynny Ewangeliarz z Humor z 1453 r.

Cerkiew pod wezwaniem Zaśnięcia Bogurodzicy została zbudowana na planie trójkonchowym, bez wieży. Charakterystycznym elementem jest otwarty przedsionek z arkadami od strony zachodniej, stanowiący już widoczny wpływ renesansu (element loggii) - pierwsze takie rozwiązanie na Bukowinie. Ciekawe jest też tajemne pomieszczenie służące w razie zagrożenia jako schowek na najcenniejsze przedmioty (skarbiec ponad komorą grobową). Zewnętrzne ściany absyd ozdobione są arkadowymi blendami, w ścianach cerkwi znajdują się okienka o gotyckich obramowaniach. Z obwarowań zachowała się ciekawa wieża obronna zbudowana w 1641 r. (hospodar Wasyl Lupu). Z zabudowań klasztornych po okresie opuszczenia monastyru (skasowanego przez reformy józefińskie) pozostały zaledwie resztki.

Wśród malowideł wewnętrznych, wykonanych przynajmniej w części przez mistrza Tomę z Suczawy, wyróżniają się Ostatnia Wieczerza w apsydzie ołtarzowej, uczta Abrahama. W przednawiu znajduje się ciekawa niewielka scena Zaśnięcia Matki Boskiej - związana z wezwaniem świątyni. Warte uwagi są także nagrobki fundatorów w komorze grobowej. W cerkwi są dwa obrazy wotywne - z kanclerzem Teodorem Bubuiogiem w komorze grobowej i z hospodarem Piotrem Rareszem w nawie.

Malowidła zewnętrzne również są w większości również dziełem mistrza Tomy. Są one najstarszymi (1535 r.) tak dobrze zachowanymi freskami na wolnym powietrzu w Bukowinie. Dominuje w nich odcień brudnej czerwieni, różu. Jedyny w swoim rodzaju jest obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem w szczytowym polu portalu. Również w otwartym przedsionku można zobaczyć Sąd Ostateczny, dzięki oparciu o sklepienie przedsionka - trójwymiarowy. Filary arkad pokrywają wizerunki mnichów. Niestety północna ściana cerkwi w dużym stopniu została zatarta (warunki atmosferyczne, odnaleźc można ślady drzewa Jessego i żywota św. Jerzego). Możemu natomiast podziwiać wspaniałą ścianę południową. Znajduje się tu akatyst, sceny z życia Mojżesza i św. Mikołaja, przypowieść o synu marnotrawnym. Podobnie jak na innych cerkwiach znajduje się tu jako element akatystu scena oblężenia Konstantynopola, element propagandy antyosmańskiej. Niezmiernie ciekawe są przedstawienia świętych wojowników: św. Jerzego pokonującego smoka, św. Demetriusza walczącego z cesarzem Maksymianem, oraz św. Merkuriusza zwyciężającego cesarza Juliana Apostatę (symbol pogaństwa). Zewnętrzne ściany apsyd wypełniają wizerunki świętych (hierarchia niebieska).

cerkiew

fragment hierarchii niebieskiej

widok na cerkiew z wieży

2000-2010 Grzegorz Bednarczyk

Materiały z tej strony są objęte prawami autorskimi na » licencji Creative Commons - zajrzyj do » noty na temat praw autorskich.