Suceviţa

W dokumentach znaleźć można wzmianki o drewnianym kościele oraz pustelni znajdujących się w tym miejscu na początku XVI w. Monastyr poświadczony jest w roku 1586 jako fundacja Jeremiego i Jerzego Mohyłów, w rzeczywistości jest wspólną fundacją wielu członków tej rodziny - bojarów, uczonych, a wkrótce potem - na przełomie XVI i XVII w. - także metropolitów i hospodarów mołdawskich. Wzniesiona dużo później niż inne wielkie fundacje Bukowiny z czasów Stefana Wielkiego i Piotra Raresza zachowuje wypracowane wcześniej wzory - zarówno architektoniczne, jak i malarskie - i stanowi wspaniałe ich zwieńczenie, przez niektórych jest nazywana "testamtentem starej sztuki mołdawskiej".

Budowla cerkwi Zmartwychwstania Pańskiego wzniesiona jest na klasycznym planie trójkonchowym. Składa się z nawy, komory grobowej (nad którą znajduje się skarbiec), przednawia i przedsionka. Szczególnym elementem są dobudowane później otwarte, kwadratowe ganki po północnej oraz południowej stronie cerkwi stanowiące wyraźne echo architektury wołoskiej. Przy okazji tej dobudowy zamieniono również otwarty przedsionek arkadowy w przedsionek zabudowany. Wieża o gotyckich elementach wznosi się na gwieździście uformowanej bazie.

Malowidła wewnątrz cerkwi wyróżniają się na tle pozostałych cerkwi obecnością motywów charakterystycznych dla cerkwi wołoskich. W wielu przedstawieniach rzuca się w oczy pięknie oddany miejscowy krajobraz (sceny z Księgi Rodzaju, Matka Boża na sklepieniu). Bardzo rozbudowany jest obraz wotywny w nawie przedstawiający liczną rodzinę Mohyłów. Wśród miniatur z nagrobków w komorze grobowej znaleźć można życie Mojżesza. W przednawiu przedstawiony jest jeden z synodów powszechnych z cesarzem Teodozjuszem Wielkim. W przedsionku, niegdyś otwartym, znajduje się scena Sądu Ostatecznego - na ścianie stanowiącej niegdyś zachodnie zamknięcie cerkwi. Brak tu jest jednak sklepienia kolebkowego, centralne miejsce w kopule, na tle nieba ze znakami zodiaku, zajmuje Maria z Dzieciątkiem. Można też tu znaleźć przedstawienia licznych wojowników świętych walczących ze smokami (ze św. Jerzym na czele). Poza tym dominują sceny klasyczne - życie św. Jerzego, św. Mikołaja, św. Jana Nowego, w nawie zaś związane z życiem Chrystusa.

Malowidła zewnętrzne są ostatnie, najmłodsze na Bukowinie - pochodzą z roku 1596 (czyli niespełna 70 lat od wykonania pierwszych w Probota). Pośród dominującej tutaj zielonej tonacji znajdują się, podobnie jak gdzie indziej, od południa akatyst i drzewo Jessego (obok nich zaś sceny objawienia Maryi cesarzowi Leonowi oraz wyjątkowa scena koronacji Maryi, a także sceny z życia Mojżesza), na apsydach siedmiopoziomowa hierarchia niebieska. Najbardziej charakterystyczną sceną jest imponująca drabina cnót (znajdująca się na ścianie północnej, tutaj - co wyjątkowe - świetnie zachowanej), pełne dynamizmu przedstawienie losu człowieka po śmierci, ukazujące w wyjątkowo obrazowy sposób warunki, jakie należy spełnić by dostąpić zbawienia (z pomocą anielską; tych, którzy nie przejdą któregoś ze szczebli drabiny ściągają w otchłań diabły). Obok drabiny cnót na ścianie północnej znaleźć można łatwo rozpoznawalne sceny z Księgi Rodzaju. Ściana zachodnia według legendy nie została pomalowana, ponieważ malarz wcześniej poniósł śmierć spadając z rusztowania, co uznano za zły znak i malowideł nie ukończono... Otwarte ganki udekorowane są malowidłami przedstawiającymi naturę.

Obok cerkwi uwagę przyciągają potężne fortyfikacje monastyru, najlepiej zachowane na całej Bukowinie. Zbudowane są na planie czworoboku (100 x 104 m), wysokie na 6 m, a grube na 3 m, zaopatrzone w blanki, ganek oraz przypory. W narożach murów znajdują się potężne baszty - piąta strzeże bramy.

fragment obwarowań

fragment drabiny cnót

monastyr

2000-2010 Grzegorz Bednarczyk

Materiały z tej strony są objęte prawami autorskimi na » licencji Creative Commons - zajrzyj do » noty na temat praw autorskich.